07 De drugstestindustrie op de fles? Jos Oktober 2010

Globallab Solutions in Charlotte (North-Carolina) heeft last van de crisis. Nog niet zo lang geleden was GS nog op zoek naar grotere kantoorruimten. Eén van de vereisten voor de nieuwe locatie was de aanwezigheid van meerdere toiletten want de wachtrijen werden te lang. Tientallen werkzoekenden schoven aan voor een plastic beker. Pissen voor een drugstest, want dat is (was) de big business voor Mike Sullivan.

Nu is de wachtkamer leeg en de zakken van drugstestbedrijven zoals GS worden lichter. Sinds oktober 2008 gaat het steil bergaf en er is geen verbetering in zicht. Enkele jaren geleden leverde GS dagelijks drugstesten af voor meer dan 1.200 klanten, lokale bedrijven en nationale ketens. Samen met zijn vrouw Marilyn en achttien personeelsleden was Sullivan, een ex-bankier, drukdoende om de toevloed aan orders te verwerken. Zijn vrouw had eerder drugstests verkocht voor een ander bedrijf en begon 15 jaar geleden een eigen onderneming met een nieuwe test die net op de markt was gekomen. Het bedrijf groeide snel, verhuisde naar een ruim kantoor en opende meerdere filialen. De instant test was vooral een snelle en goedkope manier om (kandidaat) werknemers op drugsgebruik te controleren. De test bestaat uit strips die in de urine gedoopt worden en die verkleuren bij detectie. Het was jarenlang een zeer lucratieve business maar bedrijven hadden plots andere prioriteiten dan in de pis van anderen te neuzen en de inkomsten van GS droogden op.

Pis eens in mijn potje

De crisis is echter niet de belangrijkste reden waarom de drugstestindustrie klappen krijgt.
Het mikpunt van de urinetest is THC-COOH, een metaboliet van THC. Deze afvalstof is langer meetbaar in de urine (tot 12 weken) dan THC (tot 8 uur na het laatste gebruik). Maar dat tijdsbestek is niet correct te bepalen. Zelfs een onderzoek bij het National Institute on Drug Abuse, het vatikaan van de antidrugsindustrie, wees uit dat bij meer dan een kwart van hun proefpersonen na een week nog THC werd aangetroffen in de urine. Komt daar nog bij dat een urinetest geen onderscheid maakt tussen het (recreatief) gebruik van cannabis en het (medisch) gebruik van geïsoleerde THC. En dat is voor de farmaceutische industrie van kapitaal belang want medicijnengebruik wordt namelijk niet gecontroleerd bij de bestuurders van een voertuig. Dat schijnt te ingewikkeld te zijn en daarom verkiest de overheid om de automobilisten die medicijnen gebruiken (1 op 5) het besturen van een voertuig te ontraden via informatie en affichekampanjes. Of die aanpak werkt? Misschien. Het zou gevaarlijk jammer zijn als het niet zou werken. En als die informatieve aanpak echt werkt voor legale drugs, dan werkt die ook voor illegale drugs … zoniet moet de overheid de illegale drugs maar legaal maken, het gaat tenslotte om de gezondheid van de betuttelde burger.

"Een bedrijfsvriendelijke drugstest"

Kwijl eens in mijn bakje

Bij een speekseltest wordt op de aanwezigheid van identificeerbare psychoactieve stoffen gescreend. Bij een urinetest wordt naar de afbraakstoffen gezocht. Metabolieten van bepaalde drugs kunnen in de urine gedetecteerd worden tot weken na het gebruik terwijl bij de speekseltest de aanwezigheid van actieve stoffen slechts detecteerbaar is tot enkele uren na het gebruik. Bij wijze van proef werd in 2004 in Victoria, Australië, de speekseltest toegepast maar het resultaat werd omwille van de onbetrouwbaar ervan, terug afgevoerd. Voor TISPOL, het Europese netwerk voor de verkeerspolitie, is de betrouwbaarheid van de apparatuur niet hun probleem. Het gaat tenslotte ook niet om de efficiënte werking van de drugstestapparatuur. Belangrijker is volgens hen de impact van de controles op het rij- en gebruiksgedrag. TISPOL startte in 2005 een pilootproject met de speekseltest bij bestuurders van motorvoertuigen.

Een Gentse studie wijst in dat jaar ook op de onbetrouwbaarheid van de gebruikte toestellen. Vooral voor cannabis levert de beschikbare technologie onvoldoende accuraatheid om de uitslagen als forensisch bewijsmateriaal aan te wenden. In Zwitserland werden 61 automobilisten aan een speekseltest onderworpen. Slechts één bestuurder testte positief terwijl uit een bijkomende drugstest bleek dat 18 onder hen cannabis gebruikt hadden.

Wie test positief … hij, zij of allebei?

The Journal of Analytical Toxicology publiceerde begin 2007 een overzicht van tien afzonderlijke rapporten over speekseltestapparatuur. Voor het detecteren van THC bleken ze onbetrouwbaar. Van de tien toestellen registreerden er zes een vals positief of een vals negatief resultaat voor THC. Vijf toestellen gaven valse positieve resultaten voor THC-COOH, de metaboliet van THC. De Amerikaanse onderzoekers die de studie uitvoerden, concludeerden dat de detectiegrenzen voor THC wel scherper gesteld werden maar onbetrouwbaar blijven voor forensisch onderzoek.

Ook het Trimbos-instituut te Utrecht maakte in augustus 2009 studieresultaten bekend. Onderzoeker Daan van der Gouwe zegt dat het niet bekend is hoelang sporen van drugsgebruik in het speeksel blijven zitten. Een speekseltest geeft ook niet aan hoeveel drugs iemand gebruikt heeft. Er zijn geen limieten vastgesteld zoals bij alcohol. Professor van der Gouwe pleit ervoor maatregelen te treffen als in 2010 alle conclusies van het lopend Europees onderzoek op tafel liggen. Drugssporen in het speeksel geven vooralsnog geen indicatie over het al dan niet bekwaam zijn om een voertuig te besturen. Beboeten zou volgens hem dan ook onrechtvaardig zijn.

Bloedzuigers

Een positieve speekseltest bij bestuurders van voertuigen kan aanleiding geven tot een verplichte bloedtest. Daarvoor moet uiteraard een arts en een laboratorium ingeschakeld worden. Dat is een omslachtige en kostbare procedure en het is bovendien geen onfeilbaar middel. Want ook de bloedtest staat onder druk. Zowel The New Scientist als The British Journal of Pharmacology publiceerden in augustus 2009 een Australische studie waaruit blijkt dat regelmatige cannabisgebruikers, als ze vermageren of onder stress staan, de THC die zich in de vetcellen heeft opgestapeld, in het bloed vrijgeven. Het gevolg daarvan is een positieve drugstest, zelfs lang nadat de geteste persoon stopte met cannabisgebruik. Dat betekent ook dat de tijdsbepaling van het gebruik, noch de periode van onthouding met enige zekerheid kunnen vastgesteld worden.

Uit een onderzoek van tien jaar geleden aan de universiteit van Maryland bleek al dat het gebruik van cannabis niet geassocieerd werd met het risico op het veroorzaken van een verkeersongeval. Franse onderzoekers (INRETS) speurden in een controlestudie die door de overheid was aangevraagd, bij 10.748 bestuurders van motorvoertuigen naar een oorzakelijk verband tussen ongevallen met dodelijke afloop en cannabisgebruik. Dat verband bleek niet te bestaan. Ondanks dat resultaat voerde Frankrijk de nultolerantie in, net voor de publicatie van de studie in The British Medical Journal in 2007.

Een speurtocht naar THC of THC-COOH zonder rekening te houden met de aanwezigheid van cannabidiol (CBD), de belangrijkste cannabinoïde na THC, om de rijvaardigheid te bepalen is sowieso niet meer dan een politiek gebaar om de drugstestindustrie te paaien. Een studie aan King's College in Londen toonde immers aan dat THC en CBD (cannabidiol) een tegengestelde werking hebben op de hersenfuncties. CBD onderdrukt namelijk de psychische werking van THC. De werking van cannabis reduceren tot het effect van THC alleen is onwetenschappelijk.

Ook waar je het het minst verwacht, kan je 'besmet' geraken

Een ander repressiewapen, de kledingtest, registreert sporen van drugs op de kledij van personen die met een drug in aanraking kwamen. Deze test is compleet onbetrouwbaar. Dat contact kan immers op veel manieren tot stand komen, bijvoorbeeld via massabijeenkomsten of via … geld. Onderzoekers aan de universiteit van Massachussetts onderwierpen bankbiljetten uit 30 grote steden in de hele wereld, aan een chemische analyse. Meer dan negentig procent van de onderzochte biljetten droeg duidelijke sporen van cocaïne. Zelfs mensen met een hoge graad van smetvrees ontsnappen niet aan een positieve kledijtest.

Besluit

Het is voorbarig om conclusies te verbinden aan de uitslag van een drugstest, via bloed, urine of speeksel. Maar niettegenstaande de juridische warboel rond drugstesten vinden politici deze vorm van controle een schitterend idee. De voorstanders van bodemloze repressie kunnen hun dwangmatig handelen vooralsnog enkel baseren op hun ideologische (zeg maar onwetenschappelijke) overtuiging die zij altijd te onpas bovenhalen, wetende dat dit soort opvattingen er als zoete koek ingaat bij de TV-consument. Tot op de dag dat de controleur gecontroleerd wordt, dan begint het te wringen. Dan wordt pijnlijk duidelijk dat het imperium van de drugstestbedrijven gebouwd is op drijfzand en schendingen van de privacy.

Een repressief beleid heeft overigens geen invloed op het gebruik van genotsmiddelen, noch op het rijgedrag, als er geen correcte wetenschappelijke omkadering is. En die is er niet. Er is alleen maar een ideologische poppenkast.

Samengevat: drugstesten zijn arbitrair, onbetrouwbaar, belastinggeldverslindend, nutteloos en een aanslag op de privacy. Een eenvoudige behendigheidstest kan duidelijk maken of een bestuurder al dan niet in staat is om een voertuig of machine te besturen, wat ook de oorzaak mag zijn van een eventueel verminderd besturingsvermogen.

"Zelfs al zou de speekseltest de aanwezigheid van THC precies kunnen aantonen, dan nog kan schuld niet met zekerheid vastgesteld worden."

(Bronnen: Charlotte Observer 15 augustus 2009 - HLN 18 augustus 2009 - Drug War Chronicle 21 augustus 2009 - Trimbos 2 augustus 2009 - NORML 17 maart, 16 juni en 20 oktober 2005, 5 april 2007, 12 juni 2008 - Therapeutic Drug Monitoring april 2008 - Thaindian News van 10 augustus 2009 - Brenneisen R, et al. Anal Bioanal Chem. 2010 Jan 30. - Westin AA, et al. J Anal Toxicol 2009;33(9):610-4 - Levin FR, et al. Drug Alcohol Depend 2009 Sep 2. - Karschner EL, et al. Addiction 2009 Oct 5 - Bhattacharyya S, et al. Neuropsychopharmacology 2009 Nov 18)
 

Groetjes,

Jos